In dit artikel vind je een overzicht van verschillende manieren om een verstoorde darmflora te herstellen. Zo kom je erachter hoe je jouw dagelijks leven kunt aanpassen en welke voedingsmiddelen geschikt zijn om je darmflora te ondersteunen.
Inhoud:
- Wat is je darmflora?
- Oorzaken verstoorde darmflora
- Symptomen verstoorde darmflora
- 11 manieren hoe je jouw darmflora kan herstellen
- Recepten die bijdragen aan een gezonde darmflora
1. Wat is je darmflora?
De darmflora, ook wel het darmmicrobioom genoemd, is een verzamelnaam voor alle micro-organismen die in je darmen leven, zoals bacteriën, virussen en schimmels.
Ze helpen je darmen bij het verteren van voedsel en spelen daarnaast een rol bij je immuunsysteem, stofwisseling en algemene gezondheid [25].
In je darmen leven honderden tot duizenden soorten micro-organismen. Veel daarvan zijn nuttig voor je lichaam, maar als de balans in je darmflora verstoord raakt, kan dit invloed hebben op je gezondheid [20].
2. Oorzaken verstoorde darmflora
Een verstoorde darmflora kan ontstaan door onder andere:
Een verkeerd eetpatroon
Bewerkte voedingsmiddelen en toegevoegde suikers kunnen de samenstelling van je darmflora ongunstig beïnvloeden [22].
Het gebruik van antibiotica
Antibiotica gebruik je om schadelijke bacteriën aan te pakken. Ze maken daarbij alleen geen onderscheid tussen schadelijke en nuttige bacteriën, waardoor je darmflora tijdelijk kan veranderen [9,17].
Veel stress
Wanneer je stress ervaart, geeft je lichaam bepaalde hormonen vrij. Stress kan invloed hebben op je darmen en mogelijk ook op de samenstelling van je darmflora [12].
Te weinig slaap
Als je structureel te weinig slaapt, kan dit invloed hebben op je hormonen en stressniveau. Dit kan ervoor zorgen dat je darmflora verstoord raakt [16,21].
Genetische aanleg
Sommige genetische factoren kunnen invloed hebben op de samenstelling van micro-organismen in je darmen. Dit kan mede bepalen hoe jouw darmflora eruitziet [5].
3. Symptomen verstoorde darmflora
Je kunt verschillende symptomen ervaren die kunnen duiden op een disbalans van je darmflora. Dit zijn veel voorkomende signalen:
Maagklachten
Denk bijvoorbeeld aan een opgeblazen gevoel, veel gasvorming, constipatie, diarree of maagzuur.
Onbedoelde gewichtstoename
De bacteriën in je darmen spelen een belangrijke rol bij je stofwisseling en gewicht. Onbedoelde gewichtstoename kan echter ook veel andere oorzaken hebben [2].
Slaapstoornissen of constante vermoeidheid
Slaap en darmflora lijken met elkaar samen te hangen. Slecht slapen kan invloed hebben op je darmgezondheid, en andersom kan je darmflora je slaap beïnvloeden [16].
Huidirritatie
Er zijn aanwijzingen dat de darmflora betrokken is bij de huidgezondheid. Zo worden verstoringen in het darmmicrobioom in verband gebracht met huidaandoeningen zoals psoriasis [26].
Ontstekingen
Je darmflora speelt een rol bij je immuunsysteem en bij het reguleren van ontstekingsreacties in je lichaam. Als je darmflora uit balans raakt, kan dit ontstekingsprocessen in je lichaam negatief beïnvloeden [4].
Voedselintoleranties
Bij voedselintoleranties, zoals lactose-intolerantie, kunnen darmbacteriën invloed hebben op de ernst van klachten.
Je kunt dan bijvoorbeeld last krijgen van een opgeblazen gevoel, buikpijn, misselijkheid of diarree [10].
4. 11 manieren om je darmflora te herstellen
Een gezonde leefstijl is de basis van een gezonde darmflora. Dat zit hem vooral in een gezond eetpatroon en regelmatig bewegen [27].
Deze tips helpen je bij het verbeteren van je darmflora:
1. Eet minder suiker en kunstmatige zoetstoffen
Een eetpatroon met veel bewerkte producten en toegevoegde suikers kan de samenstelling van je darmflora ongunstig beïnvloeden [22]. Creëer daarom voor jezelf een omgeving waarin je minder snel in de verleiding komt om suiker te eten.
Leer ook op een ingrediëntenlijst te herkennen wat suikers en zoetstoffen zijn. Zo wordt het makkelijker om bewuste keuzes te maken. Hoe je deze ingrediënten herkent en een makkelijke methode om te beginnen met een suikervrij dieet vind je hier.
2. Neem probiotica en eet gefermenteerd voedsel
Probiotica zijn levende micro-organismen die je darmflora ondersteunen. Je kunt probiotische supplementen kopen bij drogisterijen of natuurwinkels. Let er wel op dat niet iedereen deze zomaar kan gebruiken.
Heb je een ernstige ziekte of verzwakt immuunsysteem? Overleg dan eerst met je zorgverlener of probiotische supplementen geschikt zijn voor jou.
Een andere optie is het eten van gefermenteerde voedingsmiddelen. Deze ondersteunen je darmflora en dragen bij aan een grotere diversiteit van micro-organismen in je darmen [1,11]. Denk bijvoorbeeld aan:
- Yoghurt
- Kefir
- Kimchi
- Kombucha
- Miso
- Zuurkool
- Tempeh
Probeer bijvoorbeeld eens overnight oats met kefir en granaatappel.
3. Eet vezelrijk voedsel
Vezelrijk voedsel stimuleert de groei van gunstige bacteriën in je darmen. Sommige vezels werken als prebiotica: voeding voor de goede bacteriën in je darmflora.
Deze voedingsmiddelen zitten vol vezels:
- Groenten, zoals artisjokken, asperges en broccoli
- Fruit, zoals bananen, appels en perziken
- Peulvruchten, zoals kikkererwten en zwarte bonen
- (Pseudo)granen, zoals haver en quinoa
- Noten, zoals amandelen en pistachenoten [8]
4. Neem voedsel dat rijk is aan polyfenolen
Polyfenolen zijn plantaardige stoffen die voorkomen in bijvoorbeeld groene thee, pure chocolade, olijfolie en volkoren granen.
Deze stoffen worden deels omgezet door je darmflora en kunnen bijdragen aan gezonde darmen [6].
5. Verlaag stress
Te veel stress is niet goed voor je algehele gezondheid en dus ook niet voor je darmen [12]. Dit komt doordat je lichaam bepaalde hormonen vrijgeeft wanneer je stress hebt. Deze kunnen invloed hebben op je darmen en darmflora.
Een paar manieren om stress te verminderen zijn:
- Wandelen
- Mediteren
- Lezen
- Tijd doorbrengen met vrienden of familie
- Tuinieren
- Regelmatig sporten
6. Zorg voor voldoende slaap
Te weinig slaap kan invloed hebben op je darmflora. Dit kan op zijn beurt weer bijdragen aan meer slaapproblemen.
Daarom is het belangrijk om gezonde slaapgewoonten te ontwikkelen, zoals elke dag op hetzelfde tijdstip naar bed gaan en opstaan.
Probeer als volwassene 7 tot 9 uur slaap per nacht te krijgen [18].
7. Drink voldoende water
Voldoende water drinken ondersteunt je spijsvertering en helpt om je ontlasting soepel te houden. Daarnaast lijkt je hydratatiestatus samen te hangen met de samenstelling van je darmflora [28].
Een handige manier om te controleren of je genoeg water drinkt, is door naar de kleur van je urine te kijken. Donkere urine kan erop wijzen dat je meer vocht nodig hebt, terwijl lichtgele urine vaak een teken is dat je voldoende drinkt.
8. Vermijd onnodig antibioticagebruik
Antibiotica kunnen je darmflora tijdelijk uit balans brengen, omdat ze niet alleen schadelijke bacteriën aanpakken, maar ook nuttige bacteriën in je darmen beïnvloeden [9,17].
Gebruik antibiotica daarom alleen op advies van je arts. Heb je vragen of twijfels? Bespreek die dan met je arts.
9. Beweeg regelmatig
Regelmatig bewegen kan bijdragen aan een grotere diversiteit van micro-organismen in je darmflora. Dat is gunstig voor je darmgezondheid [7].
Advies over voldoende beweging:
- Probeer minstens 2,5 uur per week matig of intensief te bewegen
- Doe minstens 2 keer per week spier- en botversterkende oefeningen
- Probeer te voorkomen dat je te lang stilzit [19]
10. Vermijd roken
Roken kan de samenstelling van je darmflora ongunstig beïnvloeden [23].
Stoppen met roken is daarom niet alleen goed voor je longen en hart, maar past ook bij een gezonde leefstijl voor je darmen.
11. Eet vaker plantaardig
Een voedingspatroon met veel plantaardige producten ondersteunt je darmflora. Denk aan groenten, fruit, peulvruchten, noten, zaden en volkoren producten.
Deze voedingsmiddelen leveren vezels en andere plantaardige stoffen die gunstig zijn voor je darmen [13,29].
Ervaar je aanhoudende klachten? Neem dan contact op met je huisarts.
5. Recepten die bijdragen aan een gezonde darmflora
Goede voeding draagt bij aan een gezonde darmflora. Het is daarom belangrijk om te weten welke recepten hier goed voor zijn. Hieronder sommen we er een aantal voor je op.
Ontbijt
- Rijstwafel met avocado, ei en bieslook
- Bircher muesli
- Frambozenontbijt met Griekse yoghurt en munt
- Omelet met geitenkaas, cherrytomaten en spinazie
Meer gezonde ontbijt recepten vind je hier.
Lunch
- Salade met watermeloen en halloumi
- Tabouleh met quinoa en hummus
- Lunchsalade met haring en rode biet
- Quinoasalade
- Uiensoep met venkel en bleekselderij
- Vegetarische preitaart
Meer gezonde lunch recepten vind je hier.
Diner
- Tabouleh met quinoa en hummus
- Caesar pastasalade
- Biefstuk met chimichurri en groene asperges
- Salade met venkel, sinaasappel en garnalen
- Pompoensoep met sinaasappel
- Zalmfilet met romige spinazie en paddenstoelen
- Chana masala met broccoli, bloemkool en yoghurt
- Tom kha kung
Meer gezonde diner recepten vind je hier.
Snacks
- Watermeloen-aardbeiensorbet met munt
- Kamille-frambozensmoothie met kefir
- Spicy chocolademelk
- Granola bars
- Bananen-walnotenbrood
Vezelrijke recepten
- Warme appelcrumble van havermout en noten
- Bircher muesli
- Tabouleh met quinoa en hummus
- Quinoasalade
- Griekse linzensoep
- Pompoen ‘bites’ met postelein
[2] Aoun et al., (2020). The Influence of the Gut Microbiome on Obesity in Adults and the Role of Probiotics, Prebiotics, and Synbiotics for Weight Loss. Preventive Nutrition And Food Science, 25(2), 113–123. doi: 10.3746/pnf.2020.25.2.113.
[3] Bailey et al., (2014). Association of Antibiotics in Infancy With Early Childhood Obesity. JAMA Pediatrics, 168(11), 1063. doi: 10.1001/jamapediatrics.2014.1539.
[4] Belkaid, Y., & Hand, T. W. (2014). Role of the Microbiota in Immunity and Inflammation. Cell, 157(1), 121–141. doi: 10.1016/j.cell.2014.03.011.
[5] Cahana, I., & Iraqi, F. A. (2020). Impact of host genetics on gut microbiome: Take‐home lessons from human and mouse studies. Animal Models And Experimental Medicine, 3(3), 229-236. doi: 10.1002/ame2.12134.
[6] Cardona et al., (2013). Benefits of polyphenols on gut microbiota and implications in human health. The Journal Of Nutritional Biochemistry, 24(8), 1415-1422. doi: 10.1016/j.jnutbio.2013.05.001.
[7] Min, L. et al. (2024). Effects of Exercise on Gut Microbiota of Adults: A Systematic Review and Meta-Analysis. Nutrients, 16(7), 1070. doi: 10.3390/nu16071070.
[8] Dewulf et al., (2012). Insight into the prebiotic concept: lessons from an exploratory, double blind intervention study with inulin-type fructans in obese women. Gut, 62(8), 1112-1121. doi: 10.1136/gutjnl-2012-303304.
[9] Dudek-Wicher et al., (2018). The influence of antibiotics and dietary components on gut microbiota. Przeglad Gastroenterologiczny, 13(2), 85-92. doi: 10.5114/pg.2018.76005.
[10] Gois et al., (2021). Role of the gut microbiome in mediating lactose intolerance symptoms. Gut, 71(1), 215-217. doi: 10.1136/gutjnl-2020-323911.
[11] Hemarajata, P., & Versalovic, J. (2012). Effects of probiotics on gut microbiota: mechanisms of intestinal immunomodulation and neuromodulation. Therapeutic Advances in Gastroenterology, 6(1), 39-51. doi: 10.1177/1756283X12459294.
[12] Karl et al., (2018). Effects of Psychological, Environmental and Physical Stressors on the Gut Microbiota. Frontiers in Microbiology, 9. doi: 10.3389/fmicb.2018.02013.
[13] Kim et al., (2013). Strict vegetarian diet improves the risk factors associated with metabolic diseases by modulating gut microbiota and reducing intestinal inflammation. Environmental Microbiology Reports, 5(5), 765-775. doi: 10.1111/1758-2229.12079.
[14] Liu et al., (2017). Gut microbiome and serum metabolome alterations in obesity and after weight-loss intervention. Nature Medicine, 23(7), 859-868. doi: 10.1038/nm.4358.
[15] Magnusson et al., (2015). Relationships between diet-related changes in the gut microbiome and cognitive flexibility. Neuroscience, 300, 128-140. doi: 10.1016/j.neuroscience.2015.05.016.
[16] Matenchuk et al., (2020). Sleep, circadian rhythm, and gut microbiota. Sleep Medicine Reviews, 53, 101340. doi: 10.1016/j.smrv.2020.101340.
[17] Pallejà et al., (2018). Recovery of gut microbiota of healthy adults following antibiotic exposure. Nature Microbiology, 3(11), 1255-1265. doi: 10.1038/s41564-018-0257-9.
[18] Watson, N. F. et al. (2015). Recommended Amount of Sleep for a Healthy Adult: A Joint Consensus Statement of the American Academy of Sleep Medicine and Sleep Research Society. Sleep, 38(6), 843-844. doi: 10.5665/sleep.4716.
[19] Piercy et al., (2018). The Physical Activity Guidelines for Americans. JAMA, 320(19), 2020. doi: 10.1001/jama.2018.14854.
[20] Proctor, L. M. (2014). The Integrative Human Microbiome Project: Dynamic Analysis of Microbiome-Host Omics Profiles during Periods of Human Health and Disease. Cell Host & Microbe, 16(3), 276-289. doi: 10.1016/j.chom.2014.08.014.
[21] Redwine et al., (2000). Effects of Sleep and Sleep Deprivation on Interleukin-6, Growth Hormone, Cortisol, and Melatonin Levels in Humans1. The Journal Of Clinical Endocrinology And Metabolism/Journal Of Clinical Endocrinology & Metabolism, 85(10), 3597–3603. doi: 10.1210/jcem.85.10.6871.
[22] Satokari, R. (2020). High Intake of Sugar and the Balance between Pro- and Anti-Inflammatory Gut Bacteria. Nutrients, 12(5), 1348. doi: 10.3390/nu12051348.
[23] Savin et al., (2018). Smoking and the intestinal microbiome. Archives Of Microbiology, 200(5), 677-684. doi: 10.1007/s00203-018-1506-2.
[24] Smith et al., (2019). Gut microbiome diversity is associated with sleep physiology in humans. PloS One, 14(10), e0222394. doi: 10.1371/journal.pone.0222394.
[25] Thursby et al., (2017). Introduction to the human gut microbiota. Biochemical Journal, 474(11), 1823-1836. doi: 10.1042/BCJ20160510.
[26] Thye et al., (2022). Gut–Skin Axis: Unravelling the Connection between the Gut Microbiome and Psoriasis. Biomedicines, 10(5), 1037. doi: 10.3390/biomedicines10051037.
[27] Tsigalou et al., (2020). Potential Elimination of Human Gut Resistome by Exploiting the Benefits of Functional Foods. Frontiers in Microbiology, 11. doi: 10.3389/fmicb.2020.00050.
[28] Useros et al., (2015). HYDRAGUT study: Influence of HYDRAtion status on the GUT microbiota and their impact on the immune system. The FASEB Journal, 29(S1). doi: 10.1096/fasebj.29.1_supplement.593.1.
[29] Zimmer et al., (2011). A vegan or vegetarian diet substantially alters the human colonic faecal microbiota. European Journal Of Clinical Nutrition, 66(1), 53-60. doi: 10.1038/ejcn.2011.141.